Je kind hoort misschien al maanden woorden als doorstroomtoets, Cito, IEP of ROUTE 8. Dan ligt een logische vraag op tafel: maakt het eigenlijk uit welke toets de school kiest?
IEP in plaats van Cito: wat betekent dat voor je kind?
Kort antwoord: wat je kind moet kunnen, blijft hetzelfde. Welke doorstroomtoets je kind maakt, kiest de school. Alle toegelaten toetsen meten lezen, taalverzorging en rekenen aan dezelfde landelijke referentieniveaus, en ze worden samen genormeerd. 1 Je kind merkt vooral de vorm: papier of scherm, vaste vragen of een route die zich aanpast, en hoe je door de toets beweegt.
Dat geldt ook als de school voor ROUTE 8 of Dia kiest. Het is geen keuze voor een andere leerroute of een ander soort kind.
Dit is deel 1 van onze serie Wegwijs in toetsen. In deel 2: papier of digitaal? kijken we naar de praktische vaardigheden die daarbij kunnen horen.
Eerst één verwarring uit de weg
Een doorstroomtoets is niet hetzelfde als het leerlingvolgsysteem (LVS). Het LVS volgt ontwikkeling gedurende de basisschool. De doorstroomtoets is onderdeel van het schooladvies in groep 8. 2 Het toetsadvies komt los van het voorlopige schooladvies tot stand en is een tweede gegeven naast dat advies. 1
Daarom is “wij doen Cito” ook geen etiket dat je kind een bepaalde schoolloopbaan geeft. Het zegt niet welke stof thuis geoefend moet worden. Het vertelt vooral iets over de toetsvorm die de school voor de groep heeft gekozen.
Cito, IEP, ROUTE 8 en Dia naast elkaar
Dit overzicht zet de verschillen uit dit artikel op een rij, per vraag. Staat er niet vermeld, dan zeggen de bronnen die we gebruikten er niets over. Vraag het in dat geval na bij school.
| Toets | Vorm | Hoe past de toets zich aan? | Terug naar een vraag? |
|---|---|---|---|
| Cito · Leerling in beeld | Papier of digitaal | Digitaal een route na een gezamenlijke start; op papier een vaste set. | Niet vermeld in de gebruikte bronnen. |
| IEP | Papier of digitaal | Digitaal per blok; op papier van makkelijker naar moeilijker. | Niet vermeld in de gebruikte bronnen. |
| ROUTE 8 | Digitaal | Na iedere vraag; niet elk kind krijgt evenveel vragen. | Nee. |
| Dia | Digitaal | Lezen en rekenen in drie fasen, met een passende volgende set. | Naar overgeslagen vragen wel. |
Deze gegevens komen van de toetsaanbieders zelf; de bron staat steeds bij de toets hieronder.
Naast deze vier staat voor 2027 ook de DOE-toets van de overheid op de lijst met toegelaten doorstroomtoetsen. 1 Die toets is digitaal en past zich aan het niveau van je kind aan. 9
Cito: keuze tussen papier en een digitale route
De Leerling in beeld-doorstroomtoets van Cito is beschikbaar op papier én digitaal. De digitale versie is adaptief: na een gezamenlijke start kan de route in een later deel beter passen bij wat een leerling laat zien. De papieren versie volgt een vaste set opgaven. Ook voor 2027 blijft de papieren vorm beschikbaar. 3
Bij papier staat meer tegelijk voor je neus en werk je in een boekje. Digitaal verschijnt de toets anders op een scherm en kunnen onderdelen in een andere moeilijkheidsroute terechtkomen. Dat is geen compliment of waarschuwing over een kind, maar de gekozen meetvorm.
IEP: vast op papier, adaptief per blok op een scherm
Ook de IEP Doorstroomtoets bestaat in een papieren en digitale variant. Op papier lopen de vragen van makkelijker naar moeilijker. Digitaal is IEP adaptief per blok, niet na elke losse vraag: ieder onderdeel heeft drie delen, waarvan de eerste voor iedereen gelijk is en de latere delen een passende route kunnen volgen. Elke afnamedag duurt ongeveer twee uur. 4
De digitale toets kan meer vraagtypes gebruiken, zoals sleepvragen. Bij de papieren vorm schrijft het kind antwoorden in het boekje. Een scherm is niet automatisch de ‘hogere’ versie.
ROUTE 8: digitaal en adaptief van vraag naar vraag
ROUTE 8 is volledig digitaal en past zich op vraagniveau aan. De volgende vraag hangt samen met eerder gemaakte vragen. Daardoor kan de ene leerling meer vragen krijgen dan de andere. Een opvallend praktisch verschil: tijdens de toets kun je niet terug naar een vorige vraag. 5
Dat laatste is geen reden om thuis snelheid te oefenen. Het is wél iets wat fijn is om vooraf rustig te weten. Een kind dat gewend is om bij twijfel door te gaan, kan zich dan richten op de volgende vraag in plaats van op wat al voorbij is.
Dia: digitaal, met routes in sets
De Dia Doorstroomtoets is digitaal. Voor lezen en rekenen werkt Dia met drie fasen: de eerste set is voor iedereen gelijk; daarna volgen sets die beter aansluiten bij de antwoorden tot dan toe. Dia noemt dit multistage-toetsen. 6 Een leerling kan vragen overslaan en later teruggaan naar overgeslagen vragen. 8
Dat is iets anders dan een toets die elk antwoord onmiddellijk ‘beloont’ of ‘afstraft’. Ook hier gaat het om een manier om een bruikbaar beeld van vaardigheid te krijgen. Voor taalverzorging beschrijven we hier bewust geen adaptieve route: de actuele Dia-informatie bevestigt die specifieke opzet voor lezen en rekenen.
Wat je thuis beter kunt vragen dan “welke is het beste?”
Een kind kan de ene vorm prettiger vinden. Uit de naam van de aanbieder kun je niet afleiden wat het schooladvies wordt of hoeveel er thuis geoefend moet worden.
Vier vragen leveren meestal meer op:
- Welke doorstroomtoets kiest onze school, en wordt die op papier of digitaal gemaakt?
- Hoe ziet een onderdeel er voor mijn kind praktisch uit: scherm, boekje, blokken of losse vragen?
- Kan mijn kind vooraf officiële voorbeeldmaterialen bekijken om de bediening te leren kennen?
- Welke ondersteuning of afspraken regelt school als iets extra aandacht vraagt?
Gebruik de antwoorden om rust te maken, niet om een merk-specifieke oefentoets na te bouwen. Oefenen met rekenen, taal en begrijpend lezen helpt een kind vooral wanneer het begrijpt wat het doet en waar een aanpak nog vastloopt. Dat is precies waar een kort, gewoon oefenmoment thuis voor kan dienen.
Van weten naar samen proberen
Bekijk de doorstroomtoets voor rekenen, taal en lezen en probeer een kort voorbeeld per vak. Je ziet hoe nakijken en uitleg werken, voordat je een abonnement kiest.
Wil je daarna regelmatig verder oefenen? Het Oefenplaneet-abonnement biedt doorlopend oefenen, hele Oefentoetsen en Proeftoetsen, en een ouderoverzicht per kind en onderwerp.
In deel 2: papier of digitaal? vertalen we die toetsvormen naar vaardigheden die je kind naast vakkennis kan gebruiken. Deel 3 gaat daarna over een veelvoorkomende gedachte tijdens een adaptieve toets: waarom krijg ik nu een makkelijkere vraag?
Veelgestelde vragen
Is IEP makkelijker dan Cito?
Dat valt niet te zeggen, en er bestaat ook geen ranglijst van makkelijke en moeilijke doorstroomtoetsen. Alle toegelaten toetsen meten aan dezelfde landelijke referentieniveaus. Ze worden bovendien samen genormeerd, met opgaven die in alle doorstroomtoetsen terugkomen. De bedoeling daarvan: voor het toetsadvies mag het niet uitmaken welke toets een kind maakt. 1
Waarom kiest een school IEP in plaats van Cito?
Dat is een keuze van de school zelf. Omdat alle toegelaten toetsen hetzelfde meten, zegt die keuze vooral iets over de vorm en de organisatie van de afname, niet over je kind. Wil je weten waarom jullie school voor deze toets kiest? Vraag het gerust aan de leerkracht.
Moet mijn kind anders oefenen voor IEP?
Nee. Je hoeft geen kopie van één bepaalde toets na te bouwen. Wat helpt, is rustig oefenen met rekenen, taalverzorging en begrijpend lezen, zodat je kind begrijpt wat het doet. Hoe je dat thuis aanpakt, lees je op onze pagina over doorstroomtoets oefenen. Wel handig: vraag school of je kind vooraf voorbeeldmateriaal kan bekijken, zodat de bediening geen verrassing is.
Maakt de keuze voor IEP of Cito uit voor het schooladvies?
Uit de naam van de aanbieder kun je niet afleiden wat het schooladvies wordt. Welke toets de school ook kiest: het toetsadvies komt los van het voorlopige schooladvies tot stand en is een tweede gegeven naast dat advies. Voor het toetsadvies mag het niet uitmaken welke toets je kind maakt. 1
Wanneer is de doorstroomtoets in 2027?
Alle leerlingen in groep 8 maken de doorstroomtoets van 25 januari tot en met 12 februari 2027. De papieren versie is op dinsdag 26 en woensdag 27 januari. Voor een digitale toets kiest de school zelf de datum binnen die periode, in overleg met de toetsaanbieder. 7
Bronnen
De uitleg hieronder is een redactionele vertaling van openbare informatie voor ouders. Oefenplaneet is een onafhankelijk oefenplatform en is niet verbonden aan of goedgekeurd door Cito, IEP (Bureau ICE), ROUTE 8, Dia of andere toetsaanbieders. Oefenmateriaal van Oefenplaneet is origineel en niet afkomstig uit officiële toetsen.
- Rijksoverheid. Toegestane doorstroomtoetsen basisschool; Regeling toetswijzer doorstroomtoets PO, bijlage 1; CvTE. Normering; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees de actuele toelatingen, de verplichte toetsinhoud en de gezamenlijke normering.
- Rijksoverheid. Is de Citotoets hetzelfde als de doorstroomtoets?; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees over LVS en doorstroomtoets.
- Cito. Leerling in beeld - doorstroomtoets en Adaptiviteit; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees over vorm en afname in 2027 en over de adaptieve route.
- Bureau ICE. Welke toetsvormen van de IEP Doorstroomtoets zijn er? en Hoe werkt de adaptiviteit?; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees de toetsvormen en de uitleg over drie delen.
- A-VISION. ROUTE 8 doorstroomtoets, brochure 2026; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees de brochure.
- Dia. Aanpassingen en ondersteuningsmiddelen bij de Dia Doorstroomtoets; geraadpleegd op 26 september 2026. Lees over de drie fasen.
- Rijksoverheid. Wanneer maakt mijn kind de doorstroomtoets in het basisonderwijs?; geraadpleegd op 3 oktober 2026. Lees de afnameperiode voor 2027.
- Dia. Dia Doorstroomtoets; geraadpleegd op 3 oktober 2026. Lees over overslaan en teruggaan.
- Rijksoverheid. DOE-toets; geraadpleegd op 3 oktober 2026. Lees over de DOE-toets.